ECLI:NL:RBAMS:2026:9350

1. De procedure

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- het tussenvonnis van 2 juli 2026;

- de mondelinge behandeling van 17 augustus 2026, waarvan door de griffier aantekeningen zijn gemaakt.

Bij de mondelinge behandeling is [eiser] verschenen met haar gemachtigde. [gedaagde] is in persoon verschenen. Partijen hebben hun standpunt nader toegelicht en vragen van de kantonrechter beantwoord. Na verder debat hebben partijen vonnis gevraagd, waarvoor een datum is bepaald.

2. De feiten

[eiser] is sinds 1990 eigenaresse van de appartementen aan [bedrijfsruimte] (hierna: bedrijfsruimte) en [woning] (hierna: woning) in [plaats] . De woning was verbonden met de bedrijfsruimte. [eiser] heeft daarin een apotheek geëxploiteerd. In 1995 heeft [eiser] voor de uitbreiding van de apotheek ook het appartement op [adres] gekocht.

Sinds 1992, dan wel 1995, heeft [gedaagde] met toestemming van (zijn zus) [eiser] zijn intrek genomen in een kamer van de woning die niet voor de apotheek werd gebruikt. [gedaagde] voldoet hiervoor geen tegenprestatie en heeft die in het verleden ook niet voldaan. In 2015 heeft ook de moeder van [eiser] en [gedaagde] haar intrek genomen in de woning.

In 2000 is de apotheek verhuisd naar een andere locatie. Vanaf dat moment kregen [gedaagde] en zijn moeder de gehele woning tot hun beschikking.

De moeder van [eiser] en [gedaagde] is op 22 januari 2026 overleden.

Bij brief van 22 maart 2026 heeft [eiser] [gedaagde] onder meer als volgt bericht: “(…) In het verleden heb ik de woning gelegen aan [woning] (…) aan jou in bruikleen gegeven (…). Deze bruikleenovereenkomst is aangegaan voor bepaalde tijd, te weten tot het moment van het overlijden van onze moeder. Nu zijn op 22 januari 2026 is overleden, is de overeengekomen duur verstreken. Hierbij zeg ik de bruikleenovereenkomst formeel op. Ik verzoek je de Woning uiterlijk binnen drie maanden na dagtekening van deze brief te ontruimen en aan mij op te leveren. Gelet op het feit dat jij over alternatieve woonruimte beschikt, acht ik deze termijn redelijk. (…).”

[gedaagde] heeft de woning niet verlaten.

De vaste lasten van [eiser] voor de woning bedragen op dit moment € 10.890,00 per jaar (€ 907,50 per maand).

3. Het geschil

[eiser] vordert samengevat dat bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:

i) voor recht wordt verklaard dat [gedaagde] de woning zonder recht of titel bewoont;

ii) [gedaagde] wordt veroordeeld tot ontruiming van de woning;

iii) [gedaagde] wordt veroordeeld tot betaling van de door [eiser] geleden schade over de periode van 22 juni 2026 tot de datum van de daadwerkelijke ontruiming, te begroten op € 907,50 per maand en

iv) [gedaagde] wordt veroordeeld in de proceskosten, te vermeerderen met de wettelijke rente.

Aan haar vorderingen legt [eiser] kort gezegd het volgende ten grondslag. Zij heeft in 1995 onder druk van haar familie, en vanwege de broer/zus-relatie en de lastige financiële situatie van [gedaagde] als student, ingestemd met het gebruik van de woning door haar broer zonder dat daarvoor een tegenprestatie hoefde te worden voldaan. De bedoeling was dat dit gebruik van de woning zou eindigen als [gedaagde] zijn studie had afgerond. Die afronding bleef uit, maar [eiser] heeft - opnieuw door familiedruk en vanwege de wens om een familieruzie te voorkomen - het gebruik van de woning laten voortduren. Nu haar moeder - die inmiddels ook haar intrek in de woning had genomen - is overleden, [eiser] de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt en de exploitatie van de apotheek is beëindigd, wil [eiser] ook de bruikleenovereenkomst met [gedaagde] beëindigen. Zij moet aanzienlijke vaste lasten voor de woning betalen, terwijl deze haar nu niets oplevert. Zij wil daarom tot verkoop (vrij van gebruik) of verhuur van de woning over gaan. Aangezien de overeenkomst tussen [eiser] en [gedaagde] kwalificeert als een overeenkomst van bruikleen, mag [eiser] die opzeggen. Dat heeft zij inmiddels ook gedaan met inachtneming van een redelijke opzegtermijn. Die opzegtermijn is inmiddels verstreken, zodat [gedaagde] de woning zonder recht of titel gebruikt. [gedaagde] heeft vier woningen in eigendom, zodat hij elders kan verblijven.

[gedaagde] erkent dat hij de woning vanaf 1992 om niet gebruikt. Hij heeft samengevat aangevoerd dat hij op verzoek van zijn moeder daar is gaan wonen zodat hij [eiser] kon helpen met de opbouw en uitbreiding van haar apotheek door het verrichten van allerlei hand- en spandiensten (zoals het brengen en halen van de kinderen van [eiser] van school en buitenschoolse activiteiten). [gedaagde] en zijn moeder vormden de randvoorwaarden waaronder [eiser] haar zakelijke successen heeft kunnen behalen. Het gebruik van de woning is nooit gekoppeld geweest aan de studieduur van [gedaagde] . [eiser] heeft in de loop der tijd meermaals toegezegd dat [gedaagde] voor altijd (dat wil zeggen voor de duur van zijn leven) gratis in de woning mocht verblijven. [gedaagde] heeft daarop in verband met zijn pensioen ook gerekend. De woningen die [gedaagde] in eigendom heeft mogen (vanwege de daarvoor geldende hypotheekvoorwaarden) niet door hemzelf worden bewoond.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

4. De beoordeling

Tussen partijen is niet in geschil dat voor het gebruik van de woning door [gedaagde] nooit een tegenprestatie is voldaan. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de door [gedaagde] genoemde hand- en spandiensten niet als zodanig kunnen worden aangemerkt, aangezien deze onvoldoende bepaalbaar zijn om als tegenprestatie voor het gebruik van de woning te kunnen worden aangemerkt. De overeenkomst tussen partijen betreft daarom een overeenkomst van bruikleen die mondeling is aangegaan.

[gedaagde] heeft zijn standpunt dat de overeenkomst voor bepaalde tijd, namelijk de duur van zijn leven, is aangegaan, onvoldoende onderbouwd. Het enkele feit dat [gedaagde] al lang in de woning verblijft en dat sprake is van een familiesituatie, zoals [gedaagde] heeft aangevoerd, is daarvoor onvoldoende. Er is verder niet gebleken dat dergelijke expliciete of impliciete afspraken over de duur of het einde van het gebruik van de woning zijn gemaakt. Bij gebreke daarvan, wordt er bij de verdere beoordeling van uitgegaan dat sprake is van een overeenkomst voor onbepaalde tijd.

Een overeenkomst van bruikleen voor onbepaalde tijd, waarbij niet is voorzien in afspraken over de opzegging, is in beginsel opzegbaar. De eisen van redelijkheid en billijkheid kunnen in verband met de aard en inhoud van de overeenkomst en de omstandigheden van het geval meebrengen dat opzegging slechts mogelijk is indien een voldoende zwaarwegende grond voor de opzegging bestaat. Uit diezelfde eisen kan, eveneens in verband met de aard en inhoud van de overeenkomst en de omstandigheden van het geval, voortvloeien dat een bepaalde opzegtermijn in acht moet worden genomen of dat de opzegging gepaard moet gaan met het aanbod tot betaling van een (schade)vergoeding.

De omstandigheden zijn in dit geval niet zodanig dat de overeenkomst alleen op grond van een zwaarwegende reden opzegbaar is. Weliswaar woont [gedaagde] al lang in de woning, maar dat impliceert niet dat [eiser] de overeenkomst niet zou mogen opzeggen. Ook de door [gedaagde] gestelde (en door [eiser] betwiste) hand- en spandiensten in het verleden, zijn daarvoor (mede gelet op de familierelatie) onvoldoende. Daarbij weegt mee dat [gedaagde] al heel lang van de woning gebruik heeft kunnen maken en aannemelijk is dat hij op betrekkelijk korte termijn ergens anders kan wonen. Vaststaat immers dat [gedaagde] eigenaar is van een viertal woningen. Volgens [gedaagde] kan hij die woningen niet zelf bewonen vanwege de daarvoor geldende hypotheekvoorwaarden, maar dat standpunt heeft hij in het geheel niet onderbouwd met stukken. Bovendien heeft hij tijdens de mondelinge behandeling meegedeeld dat hij bezig is om één van deze woningen te verkopen en met de opbrengst daarvan de hypotheek van een van de andere woningen kan aflossen. Ook speelt een rol dat [eiser] de volledige financiële lasten van de woning draagt en er dus belang bij heeft om vrij over de woning te kunnen beschikken. Dat [gedaagde] daarop niet gerekend had in verband met zijn pensioenvoorzieningen maakt dat niet anders. Dat is een omstandigheid die voor zijn rekening en risico komt.

Gelet op het belang van [gedaagde] om andere woonruimte (beschikbaar) te krijgen dient wel een redelijke opzegtermijn in acht te worden genomen. Naar het oordeel van de kantonrechter is - gelet op de duur van de overeenkomst en bij gebreke van voldoende onderbouwing door [eiser] dat zij de woning op zeer korte termijn nodig heeft - een opzegtermijn van acht maanden redelijk. [eiser] heeft de bruikleenovereenkomst met een kortere termijn opgezegd, maar deze opzegging zal worden beschouwd alsof die is gedaan met inachtneming van de hiervoor genoemde redelijke termijn van acht maanden (artikel 3:42 BW). Met toepassing van deze regel is de bruikleenovereenkomst rechtsgeldig opgezegd tegen 22 november 2026. Dit betekent dat de gebruiksovereenkomst per die datum eindigt. Omdat [gedaagde] de woning op dit moment dus niet zonder recht of titel gebruikt, wordt de daartoe strekkende verklaring voor recht afgewezen.

Aangezien de bruikleenovereenkomst op 22 november 2026 zal eindigen, moet [gedaagde] de woning uiterlijk per die datum hebben ontruimd. De vordering tot ontruiming zal dienovereenkomstig worden toegewezen. [gedaagde] heeft niet betwist dat [eiser] bij gebreke van tijdige ontruiming schade lijdt, net zo min als de hoogte van de door [eiser] gevorderde schadevergoeding. Ook deze vordering zal daarom worden toegewezen.

Gelet op de relatie tussen partijen zullen de proceskosten tussen hen worden gecompenseerd, in die zin dat iedere partij de eigen kosten draagt.

5. De beslissing

bepaalt dat de bruikleenovereenkomst tussen partijen voor de woning op het adres [woning] eindigt per 22 november 2026;

veroordeelt [gedaagde] om die woning met al wie en al wat zich daarin vanwege hem bevindt, vóór 22 november 2026 te ontruimen en te verlaten, en met overgifte van de sleutels geheel ter vrije beschikking van [eiser] te stellen, welke ontruiming zo nodig door de deurwaarder bewerkstelligd kan worden met behulp van de sterke arm conform het in artikel 555 e.v. jo. 444 Rv bepaalde;

veroordeelt [gedaagde] tot betaling aan [eiser] van € 907,50 per maand vanaf 22 november 2026 tot de datum van daadwerkelijke ontruiming;

compenseert de kosten van de procedure tussen partijen, in die zin dat iedere partij de eigen kosten draagt,

verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad,

wijst het meer of anders gevorderde af.

Dit vonnis is gewezen door mr. B. Brokkaar en in het openbaar uitgesproken op 15 september 2026.

42146